Hoe het werkt met gewenning
Schoonheid, originaliteit, gewenning, verveling, frequentie, hoeveelheid en meer van dat soort dingen zijn op een interessante manier met elkaar verbonden. Soms vind je iets de eerste keer dat je het ziet enorm mooi, maar wordt dat de tweede keer of de derde keer al stukken minder. Wat de eerste keer zo tot je verbeelding sprak, verliest zijn glans dan bij het vaker zien. Andere dingen vallen je in eerste instantie weinig op, maar zijn als een groeidiamant: elke keer dat je ze opnieuw ziet, worden ze een beetje mooier.
Soms is er een vernieuwende trend, die je in zijn begindagen prachtig vindt, maar die je na er een jaar lang mee doodgegooid te zijn niet meer kunt zien. Andersom lijkt een beginnende trend soms vreselijk lelijk, maar begin je hem naarmate je het vaker ziet steeds meer te waarderen.
Blijkbaar is waardering iets dat op allerlei niveaus en in onderlinge samenhang bepaald wordt: je moet iets vaak een paar keer zien om het te kunnen waarderen, maar wanneer een bepaalde kritische grens overschreden is, gaat het je vervelen en ga je het weer minder mooi vinden. Bij schoonheid hoort een zekere exclusiviteit, iets dat de alledaagsheid en massaliteit overschrijdt, maar als je de enige persoon op aarde bent die iets mooi vindt dan is dat ook weer wat mager.
Mode schijnt ook volgens een vaste volgorde te verlopen: eerst ontstaat een trend in een kleine, exclusieve groep, dan wordt het opgepikt door wat early adapters, langzaam maar zeker volgt de grote massa en tegen de tijd dat die er genoeg van begint te krijgen, belandt het artikel in de ramsj van Zeeman-achtige winkels. Dit is overigens geen diep doorwrochte kennis van mij, maar iets dat ik heb geleerd uit The devil wears Prada... (wat dan ook weer meteen de meest belangwekkende boodschap van het hele boek/de film was).
Sommige dingen hebben een sterk tijdgebonden schoonheid, andere lijken standvastiger en blijven door de jaren heen mooi gevonden worden. Maar aan de eroderende kracht van de gewenning ontkomen waarschijnlijk uiteindelijk maar weinig dingen. Zo weet ik nog dat ik Eames-stoeltjes de eerste keren dat ik ze zag echt bijna duizelingwekkend mooi vond: zo eenvoudig, zulke mooie rondingen, zulke evenwichtige verhoudingen, zo perfect gewoon. Na honderden foto's van interieurs met Eames-stoeltjes gezien te hebben vind ik ze nog altijd heel erg mooi, maar toch... er is een zekere gewenning opgetreden, die grenst aan de verveling. Het in je huis zetten van Eames-stoeltjes is een beetje zoiets geworden als een 'Alle 13 goed'-plaat opzetten: het valt zeker in de smaak, je kunt je er als designliefhebber geen buil aan vallen, maar om nou te zeggen spannend? Nee.
Eames rocker chairs - Ik zou er nog steeds best heel graag een willen hoor...
Dat bijna van je stoel vallen van enthousiasme, van 'Wow, dit is zo mooi!' had ik een hele tijd geleden ook toen ik voor het eerst het werk van Atelier LZC zag. Zij zijn de ontwerpers van hele mooie prints, die ze zowel op papier als op textiel drukken. Zoals bijvoorbeeld deze mooie theedoeken:
En prints:
Als ik het werk van Atelier LZC zie, vind ik het nog steeds erg mooi. Maar dat wow-gevoel van het begin is veel minder. In de Ikea's, Expo's en Xenossen heb ik de afgelopen tijd allerlei klonen of soortgenoten van dit soort werk gezien en hoewel die het meestal niet halen bij het spul van bijvoorbeeld Atelier LZC, treedt er bij mij toch een zekere blaséheid ten aanzien van bloemetjes, vogeltjes, vlinders, herten, matroesjka's en bomen in mooie pastelkleurtjes op. Hoe mooi ook nog steeds. En eigenlijk vind ik dat ontzettend jammer. Want dat wow-gevoel, dat zou ik zo graag in volle glorie willen bewaren. Ook al hing het object van mijn wow-gevoel in elk standaard-Ikea-interieur, ik zou iedere keer opnieuw weer datzelfde originele gevoel van verwondering willen voelen.
Gewenning kan soms heel prettig zijn, vooral wanneer het gaat om vervelende dingen. Dan is het soms goed dat je er toch een beetje aan went. Maar in het geval van de mooie dingen blijf ik me het liefst zo lang mogelijk verwonderen.
Comments